De droevige hofnar Jacques Brel

Door Nikita Lenssen

Het is 16 mei 1967, vandaag precies 46 jaar geleden, en in een klein zaaltje in het theater van Roubaix betreedt Jacques Brel het podium voor wat zijn laatste concert zal zijn. “De sfeer was rampzalig”, vertelt de meegereisde fotograaf Jean-Pierre Leloir. Na elk nummer draait Brel zich om en zegt hij iets onverstaanbaars tegen zijn muzikanten. “Aan het einde van het concert, niets. We pakten onze spullen in en keerden terug naar ons normale leven. Heel simpel”. Een bescheiden aftocht van één van de grootste artiesten die België ooit gekend heeft.

Op 8 april 1929 ziet Jacques Romain Georges Brel het levenslicht in een huis aan de Diamantlaan in de Brusselse buitenwijk Schaarbeek. Hij groeit op in een burgerlijk milieu en het ligt in de lijn der verwachting dat hij zijn vader opvolgt als fabrieksdirecteur. Brel verlegt zijn ambities echter wanneer hij bij de humanistisch-katholieke jeugdbeweging Franche Cordée in aanraking komt met zang en toneelspel. Hij werkt in de kartonfabriek waarin zijn vader medevennoot was en ondertussen schrijft hij gedichten en liedteksten.

In 1952 krijgt Brel de kans om zijn liedjes ten gehore te brengen in het radioprogramma van Angèle Guller. Twee jaar later trekt de Belg naar Parijs om daar zijn geluk te beproeven. Zijn muziek valt echter niet in de smaak bij het Parijse publiek. Jef Claessen van Omroep Limburg  is wel gecharmeerd van Brels muziek en hij neemt hem mee naar Hasselt waar Brel in meerdere uitzendingen live mag zingen. In datzelfde jaar maakt de zanger kennis met François Rauber en Gérard Jouannest, twee pianisten die hem in de rest van zijn muzikale carrière zouden bijstaan. In 1955 stond Brel een week lang in het voorprogramma van Bobbejaan Schoepen in de Brusselse concertzaal Ancienne Belgique.

Een jaar na zijn optredens met Schoepen brak Brel definitief door met zijn plaat Quand on n’a que l’amour. Na dit liefelijke debuut nemen Brels teksten een grimmigere wending. Op Ne me quitte pas zingt hij over de donkere kant van de liefde en La mort is zijn eerste nummer over de dood. Brels imago veranderde hierdoor drastisch en mensen namen hem serieuzer op literair gebied. Hij was niet langer een hofnar, maar een artiest die dichtte over persoonlijk verdriet.

Image

Zijn diepgevoelde manier van zingen bracht hem ook succes in het buitenland. Hij trad onder meer op in Moskou en New York. Brel gaf gemiddeld driehonderd optredens per jaar en wanneer hij niet op het podium stond doodde hij zijn tijd met het roken van vijf à zes pakjes Gauloises per dag en het drinken van whisky-cola. Wanneer Brel aankondigt te stoppen geeft hij hiervoor als reden dat hij bang is zijn artistieke scherpte te verliezen.

Na het optreden in Roubaix besluit Brel het rustiger aan te gaan doen. Hij zingt nog in een eigen geregisseerde musical en acteert in diverse films. Hiermee evenaart hij echter bij lange na niet het succes dat hij had als zanger. Nadat twee films die hij zelf regisseert floppen, besluit hij zich te richten op iets totaal anders. Hij haalt zijn zeil- en vliegbrevet en vaart met zijn minnares Madly Bamy de Stille Oceaan en de Atlantische Oceaan over. Tijdens zijn reis belandt hij op het eiland Hiva Oa, dat onderdeel is van de Marquesaseilanden.

In 1974 wordt er longkanker geconstateerd bij Brel. Hij besluit definitief op Hiva Oa te gaan wonen en hij vliegt alleen nog naar Europa voor medische behandelingen en om zijn laatste LP Brel op te nemen. Deze komt uit in 1977 en is een groot succes. Zijn laatste drie maanden brengt hij ook in Frankrijk door. Uiteindelijk sterft Brel in een ziekenhuisbed in Bobigny, vlakbij Parijs. Hij werd begraven op Hiva Oa.

Beluister het nummer Amsterdam hieronder:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s